Posts from 2017-06-19

Alimenty

Obowiązek alimentacyjny uregulowany jest w art. 128 i nast. ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Alimenty są najczęściej świadczeniem pieniężnym (rzadziej świadczeniem osobistym) płaconym przez osobę zobowiązaną na rzecz osoby uprawnionej. Wedle przepisów wspomnianej ustawy, obowiązek alimentacyjny obejmuje dostarczanie środków utrzymania, a w miarę potrzeb także środków wychowania.

Środki utrzymania obejmują m.in. wyżywienie, ubranie, koszty utrzymania mieszkania, wypoczynku, koszty leczenia, opieki i rehabilitacji.

Środki wychowania obejmują z kolei koszty związane z kształceniem, troską o zdrowie i zapewnienie dóbr kultury.

Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kolejność obowiązku alimentacyjnego między krewnymi jest następująca:

·       w pierwszej kolejności zobowiązani są zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.),

·       następnie wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.),

·       a na końcu rodzeństwo (krewni w linii bocznej w II stopniu)

– stosownie do możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanych.

W praktyce najczęściej występuje obowiązek alimentacyjny rodziców względem wspólnych małoletnich dzieci. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (dalej KRiO) w art. 133 § 1, wskazuje, że „rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania”.

Znacznie rzadziej mamy do czynienia z sytuacją, gdy o świadczenie alimentacyjne występuje jeden z małżonków, najczęściej przy okazji toczącej się już sprawy rozwodowej.

W praktyce, co ciekawe, coraz częściej spotykamy się z niejako nową sytuacją, gdy to jedno z rodziców ubiega się od swojego pełnoletniego dziecka świadczenia alimentacyjnego.

Dochodzenie alimentów od zobowiązanego możliwe jest w dwojaki sposób. Pierwszy, to tryb pozasądowy, w ramach którego strony prowadzą między sobą negocjacje i dążą do konsensusu. W tym trybie jeśli strony dojdą do porozumienia powinny sporządzić ugodę na piśmie lub w formie aktu notarialnego. Chociaż w praktyce najczęściej ugoda taka zawierana jest w formie ustnej i przez to trudna do udowodnienia w postępowaniu sądowym, o czym poniżej. Od strony prawnej, dla wierzyciela-uprawnionego najbardziej pożądana powinna być forma aktu notarialnego, w której dłużnik-zobowiązany, zobowiązuje się dobrowolnie poddać egzekucji. Forma aktu notarialnego równa jest wyrokowi sądowemu.

Drugi tryb dochodzenia świadczeń alimentacyjnych to postępowanie sądowe. Postępowanie takie wszczynane jest poprzez złożenie pozwu do właściwego miejscowo sądu rejonowego. Właściwość miejscową określają przepisy Kodeksu Postępowania Cywilnego (dalej KPC), według których powództwo wytacza się przed sąd I instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Przepisy KPC zezwalają także na wytoczenie powództwa przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Wystąpić z roszczeniem może osoba uprawniona, bądź sama, bądź za pośrednictwem przedstawiciela ustawowego.

W praktyce bardzo często zdarza się, że o alimenty występuję jeden z rodziców, najczęściej ten, któremu sąd powierzył władzę rodzicielską bądź rodzic zamieszkujący wspólnie z dzieckiem.

Oprócz wspomnianego postępowania sądowego, świadczeń alimentacyjnych można dochodzić niejako przy „okazji” w innym toczącym się postępowaniu. Najczęstszym przykładem jest sprawa rozwodowa, w której strona oprócz rozwodu domaga się alimentów dla wspólnych małoletnich dzieci bądź przy spełnieniu ustawowych przesłanek dla siebie.

Postępowanie sądowe w obu przypadkach opiera się na wnikliwej analizie zgromadzonego przez strony materiału dowodowego, którym mogą być dowody z dokumentów urzędowych, dokumentów prywatnych, opinia biegłego, zeznania świadków lub przesłuchanie stron.

W przypadku postępowania sądowego, punktem wspólnym są możliwości zarobkowe osoby obowiązanej do świadczenia alimentacyjnego oraz usprawiedliwione potrzeby uprawnionego.

Sąd rozstrzygając sprawę, pomijam tu odrzucenie pozwu, może wydać wyrok, w którym powództwo uwzględnia w całości lub w części, albo wyrok, w którym powództwo oddala.

W przypadku uwzględnienia powództwa, strona która przegrała proces zobowiązana jest do płacenia świadczenia alimentacyjnego.

W przypadku problemów z uzyskaniem zasądzonym wyrokiem sądowym świadczeń, uprawniony-wierzyciel może zwrócić się do komornika o wszczęcie przeciw dłużnikowi egzekucji. O czym w następnym artykule.